Nguồn tin: Báo Bà Rịa - Vũng Tàu, 30/09/2011
Ngày cập nhật:
1/10/2011
Đi tìm nguyên nhân
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nguyên nhân dẫn đến các doanh nghiệp thiếu nguyên liệu thủy sản là do nguồn lợi hải sản cạn kiệt, hậu quả từ việc đánh bắt tùy tiện, giá xăng dầu tăng cao ngư dân “bỏ biển”. Bên cạnh đó còn có nhiều nguyên nhân khác làm cho tình trạng thiếu nguyên liệu thủy sản ngày càng trở nên trầm trọng.
TỶ LỆ CÁ TẠP CHIẾM 70%
Anh Nguyễn Ngọc Minh Phương, chủ tàu cá BV 5488 TS, ấp Tân Lập, xã Phước Tỉnh (huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) một trong những ngư dân gắn bó lâu năm với nghề biển cho biết, 10 năm trước, mỗi chuyến đánh bắt xa bờ tài công cho tàu chạy ra biển khoảng chừng 20 hải lý là có thể quăng lưới. Còn bây giờ tàu phải chạy cách xa đến 200 hải lý mà vẫn không có cá, nguồn lợi hải sản từ biển giảm khoảng 50% so với trước. Theo kinh nghiệm của nhiều ngư dân cho biết, hiện tại nguồn hải sản đang giảm mạnh, đã vậy tỷ lệ cá tạp trong một mẻ lưới chiếm đến 50 - 70%. Một số loài hải sản có giá trị cao mà trước đây ngư dân đánh bắt được với số lượng lớn, như: cá thu, cá mú, tôm hùm, mực... giờ đây đã trở nên khan hiếm.
Cá tạp chiếm tỷ lệ 50 - 70% sản lượng đánh bắt.
Phương thức bảo quản sản phẩm sau khai thác của ngư dân hiện chưa đáp ứng được yêu cầu, đây là nguyên nhân làm cho tỷ lệ hao hụt lớn, chất lượng nguyên liệu kém. Theo ông Đào Quốc Tuấn, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty TNHH TMDV và sản xuất Tứ Hải, việc bảo quản nguyên liệu trên các tàu cá có tính chất quyết định, ảnh hưởng tới chất lượng thủy sản cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Trong khi đó, hiện nay công nghệ bảo quản hải sản sau khai thác của bà con ngư dân còn quá sơ sài, chủ yếu là dùng đá ướp lạnh nên chỉ có 20 - 30% sản lượng khai thác đáp ứng nhu cầu xuất khẩu, số còn lại chủ yếu để chế biến surimi, hoặc phơi cá phân dùng cho chế biến bột cá làm thức ăn gia súc.
Ông Phạm Bạn, chủ tàu cá BV 93288 TS, xã Phước Tỉnh (huyện Long Điền) cho biết, chuyến biển vừa qua, tàu cá của ông trúng lớn, sản lượng đạt gần 90 tấn, nhưng có tới gần 50 tấn cá tạp nên tính ra hiệu quả kinh tế vẫn thấp. Ông Bạn cũng như nhiều ngư dân khác ao ước có hệ thống cấp đông để bảo quản sản phẩm tốt hơn, nhưng trong điều kiện hiện nay điều này là vô cùng khó khăn. “Bởi vì, để đầu tư một giàn cấp đông tốt, ngư dân phải bỏ ra từ 500 - 700 triệu đồng/cặp tàu, đó là chưa kể số tiền đầu tư nâng cấp, cải hoán tàu cho phù hợp. Hơn nữa, để vận hành tốt hệ thống cấp đông này, bà con ngư dân phải được tập huấn hướng dẫn kỹ thuật”, ông Bạn nói.
CHƯA CÓ SỰ LIÊN KẾT
Những năm gần đây, ngành chế biến thủy sản phát triển mạnh, số lượng các doanh nghiệp chế biến hải sản ngày càng tăng, trong khi sản lượng khai thác, nuôi trồng thủy sản ngày càng giảm. Mặt khác, chuỗi liên kết trong khai thác, cung ứng, sử dụng nguyên liệu giữa ngư dân và doanh nghiệp còn rất rời rạc. Từ trước tới nay, ngư dân chủ yếu vẫn phải bán sản phẩm qua các đầu nậu, khâu trung gian nên lợi nhuận bị giảm đáng kể, chưa kể còn bị ép giá. Ngoài ra, ngư dân cũng không biết nhà máy chế biến cần loại nguyên liệu gì, kích cỡ bao nhiêu, chất lượng thế nào. Chính vì thế mới có tình trạng khai thác hải sản ồ ạt, không chọn lựa chủng loại, các loại cá tạp phải sử dụng lãng phí vào việc chế biến bột cá, thức ăn gia súc, trong khi nguồn lợi hải sản đang có nguy cơ cạn kiệt.
Giữa ngư dân và doanh nghiệp chưa có sự liên kết trong khai thác, cung ứng và sử dụng nguyên liệu. Trong ảnh: Chế biến hải sản tại Công ty TNHH TMDV và sản xuất Tứ Hải.
Ông Nguyễn Văn Nhân, ngư dân phường 5 (TP.Vũng Tàu) cho biết đánh bắt kém hiệu quả, nhiều tàu cá nằm bờ là nguyên nhân chính làm cho các nhà máy chế biến thiếu nguyên liệu trầm trọng. Số tàu cá chống chọi được để bám biển thì lúc nào cũng thấp thỏm nỗi lo “trúng biển, rớt giá”. “Năm ngày trước mực đang có giá 65.000 đồng/kg, tự dưng bữa nay chỉ còn 55.000 đồng/kg, giá các loại cá khác cũng giảm từ 3.000 - 5.000 đồng/kg. Chỉ trong mấy ngày mà chúng tôi mất đứt 10 triệu đồng/tấn mực, thắc mắc với các vựa thu mua thì họ trả lời rằng giá giảm hay tăng là do các công ty quyết định. Thật sự chúng tôi cũng chẳng biết ai là người quyết định giá hải sản trên thị trường, chỉ thấy rằng khi hải sản khan hiếm thì giá tăng, còn được mùa thì lập tức giá rớt xuống ngay”, ông Nguyễn Văn Nhân bức xúc nói.
Do thiếu sự liên kết giữa doanh nghiệp và ngư dân nên chưa có cơ chế nào khuyến khích ngư dân bảo quản sản phẩm tốt. Một ngư dân tính toán, một lô cá đánh bắt trong vòng 10 ngày về bến cũng được các nậu vựa mua với giá ngang với lô cá của các tàu đánh bắt từ 30 - 45 ngày/chuyến. Vì thế, nhiều tàu cá thay vì cần 2.000 cây đá cho mỗi chuyến biển thì họ chỉ lấy khoảng 1.500 cây để giảm chi phí. Rõ ràng, cách thu mua hải sản theo kiểu “vàng thau lẫn lộn” của các nậu vựa đã khiến cho bà con ngư dân càng không quan tâm tới việc bảo quản sản phẩm.
“Vì vậy, để bà con ngư dân yên tâm bám biển thì các doanh nghiệp phải có các giải pháp hỗ trợ cho ngư dân như: bao tiêu sản phẩm và ổn định giá cả và phân loại giá cả theo chất lượng sản phẩm để ngư dân có ý thức bảo quản sản phẩm được tốt hơn” - ông Phạm Tính, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phước Tỉnh nói.
Liên quan đến tình trạng thiếu hụt nguyên liệu cũng cần xem xét một khía cạnh khác thuộc về các doanh nghiệp chế biến hải sản, đó là công nghệ chế biến hải sản cũ kỹ, lạc hậu, đa phần sản phẩm sau chế biến vẫn ở dạng thô hoặc chỉ là bán thành phẩm. Với hơn 170 cơ sở chế biến hải sản lớn nhỏ trên địa bàn tỉnh, nhưng hiện chỉ có khoảng 20 doanh nghiệp chế biến hàng tinh chế, xuất khẩu những sản phẩm có giá trị cao. Đây là nguyên nhân gây tiêu tốn nguồn nguyên liệu rất lớn, giá trị xuất khẩu thấp dẫn đến giá thu mua nguyên liệu đầu vào thấp, khiến cho bà con ngư dân thua lỗ, không có động lực ra khơi.
Ông Trần Xuân Nhật, Giám đốc Công ty TNHH Đông Đông Hải: Doanh nghiệp và ngư dân cần có tiếng nói chung
Đánh bắt hải sản ngày càng khó khăn, do nguồn lợi hải sản cạn kiệt, do vậy việc khai thác chọn lọc và bảo đảm chất lượng sản phẩm là giải pháp quan trọng trong việc bảo đảm nguồn nguyên liệu. Để làm tốt việc này, ngay từ lúc này doanh nghiệp và ngư dân cần có “tiếng nói chung”. Doanh nghiệp cần thông tin cho ngư dân biết, nhà máy chế biến đang cần nguyên liệu gì, chất lượng ra sao, kích cỡ như thế nào, thời điểm thu mua. Từ đó, ngư dân sẽ biết khai thác có chọn lọc, giảm bớt các loại cá không dùng để xuất khẩu, nhằm bảo vệ nguồn lợi hải sản và bảo đảm chất lượng nguyên liệu cung ứng cho doanh nghiệp.
Theo bà con ngư dân và các doanh nghiệp, nếu Nhà nước có chính sách hỗ trợ tàu thuyền trang bị hệ thống bảo quản nguyên liệu trên tàu sẽ góp phần hạn chế tình trạng thiếu nguyên liệu cho ngành chế biến hải sản. Mặt khác, khi nguyên liệu khai thác bảo đảm cho xuất khẩu tăng, ngư dân cũng sẽ dần thay đổi ý thức trong việc đánh bắt hải sản có chọn lọc.
Thanh Nga
- Kỹ thuật nuôi tôm, nuôi cá, phòng trị bệnh tôm, cá và các loại thủy sản khác
Các tin chế biến, xuất nhập khẩu thủy hải sản khác:
Các tin cũ: năm 2013 | 2012 | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
Bệnh phân trắng không làm tôm chết nhanh và chết hàng loạt như bệnh đốm trắng hay bệnh gan tụy cấp, nhưng nếu không khống chế sẽ gây ra những thiệt hại to lớn cho người nuôi tôm...
Thông tin nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, nuôi trồng, kỹ thuật, chế biến, nông sản, trồng trọt, chăn nuôi, thị trường, nuôi tôm, nuôi cá, gia súc, gia cầm, việc làm, mua bán, vật tư thiết bị, môi trường, phân bón, thuốc bảo bệ thực vật, thuốc trừ sâu, thức ăn thủy sản, thức ăn chăn nuôi, cây ăn quả, cây công nghiệp, cây hoa màu, cây lương thực, cây hoa cảnh, cây thuốc, dược liệu, sinh vật cảnh, phong lan, nông thôn, nông dân, giải trí. All of aquaculture, agriculture, seafood and aquarium: technology, market, services, information and news.